แปลผลตรวจเลือด (ฉบับเข้าใจง่าย) พร้อมวิธีเตรียมตัวก่อนตรวจสุขภาพ (อัปเดต 2026)

ทำไม “ค่าผลเลือด” ถึงสำคัญกว่าที่คิด?

หลายคนตรวจสุขภาพประจำปีแล้วได้รับ “ใบผลตรวจสุขภาพ” กลับมา แต่กลับไม่เข้าใจว่าตัวเลขเหล่านั้นกำลังบอกอะไร

บทความนี้ โรงพยาบาลพิษณุเวช จะพาคุณเข้าใจ 7 ค่าหลักที่ควรรู้ ตัวเลขผลเลือดเปรียบเสมือน "ระบบเตือนภัยสุขภาพล่วงหน้า" เนื่องจากโรคเรื้อรังหลายชนิดมัก ไม่แสดงอาการในระยะเริ่มต้น การตรวจเลือดจึงช่วยให้ตรวจพบความผิดปกติได้ตั้งแต่เนิ่นๆ ดังนี้

• โรคเบาหวาน : แม้คุณจะรู้สึกปกติ แต่ค่า FBS (น้ำตาลในเลือด) ที่อยู่ระหว่าง 100–125 mg/dL คือสัญญาณเตือนภาวะเริ่มเสี่ยง นอกจากนี้ค่า HbA1c (น้ำตาลสะสม 3 เดือน) ยังช่วยบอกภาพรวมการคุมอาหารในระยะยาวได้แม่นยำกว่าการตรวจน้ำตาลรายวัน ซึ่งช่วยป้องกันความเสียหายที่จะเกิดกับหลอดเลือด ดวงตา และระบบประสาท,
• โรคหัวใจและหลอดเลือด : ค่าไขมันเลว (LDL) และ Triglyceride ที่สูงเกินเกณฑ์ คือตัวการสำคัญที่ทำให้หลอดเลือดตีบและหัวใจขาดเลือด โดยที่คุณอาจไม่รู้ตัวจนกว่าจะมีอาการรุนแรง,
• ความดันโลหิตสูง: ถูกขนานนามว่าเป็น "ฆาตกรเงียบ" เพราะมักทำลายหลอดเลือดไปเรื่อยๆ โดยไม่มีอาการเตือน จนกว่าจะเกิดภาวะแทรกซ้อน
• โรคไตเรื้อรัง : ในระยะแรกของโรคไตจะ "ไม่มีอาการ" เลย แต่ค่า Creatinine และ eGFR จะเป็นตัวบ่งชี้ว่าไตเริ่มเสื่อมประสิทธิภาพลงหรือไม่ หากค่า eGFR ต่ำกว่า 60 อาจหมายถึงการเข้าสู่ภาวะโรคไตเรื้อรัง
• โรคตับ : ค่าเอนไซม์ตับ (AST / ALT) ที่สูงกว่าปกติ ช่วยเตือนภัยเงียบจากภาวะไขมันพอกตับ หรือการอักเสบจากการดื่มแอลกอฮอล์และยา,
• โรคเก๊าท์และนิ่วในไต : การตรวจค่า กรดยูริก (Uric Acid) ช่วยระบุความเสี่ยงก่อนที่จะเกิดอาการข้ออักเสบรุนแรงหรือนิ่วในไต

ซึ่งในระยะแรก “มักไม่มีอาการ”

วิธีอ่านผลตรวจเลือดเบื้องต้น ค่าไหนบอกอะไรบ้าง?

1. น้ำตาลในเลือด (FBS)

ตัวชี้วัดความเสี่ยงเบาหวาน ค่าเกณฑ์

• ปกติ: < 100 mg/dL
• เริ่มเสี่ยง (Pre-diabetes): 100–125 mg/dL
• เบาหวาน: ≥ 126 mg/dL

2. HbA1c (น้ำตาลสะสม 3 เดือน)

บอกภาพรวมระดับน้ำตาลระยะยาว ค่าเกณฑ์

• ปกติ: < 6.5%
• เสี่ยง: 6.5–7.5%
• เบาหวาน: ≥ 7.5%

3. ไขมันในเลือด (Lipid Profile)

ตัวการสำคัญของโรคหัวใจและหลอดเลือด

🔴 LDL (ไขมันเลว)

• ดี: < 100 mg/dL
• อันตราย: ≥ 100 mg/dL

🟢 HDL (ไขมันดี)

• ชาย: > 40 mg/dL
• หญิง: > 50 mg/dL

🟡 Triglyceride (ไขมันไตรกลีเซอร์ไรด์ - บอกความเสี่ยงหลอดเลือดอุดตัน)

• ปกติ: < 150 mg/dL
• เสี่ยง: ≥ 200 mg/dL
• อันตรายมาก: ≥ 500 mg/dL

4. ความดันโลหิต

ค่าความดันโลหิตประกอบด้วย 2 ค่าหลัก คือ

Systolic (ตัวบน) คือแรงดันขณะหัวใจบีบตัว ค่าเกณฑ์

• ปกติ: < 120 mmHg
• เริ่มสูง: 130–139 mmHg
• ความดันสูง: ≥ 140 mmHg

Diastolic (ตัวล่าง) คือแรงดันขณะหัวใจคลายตัว ค่าเกณฑ์

• ควรอยู่ระหว่าง : 60-80 mmHg

ความดันสูง = “ฆาตกรเงียบ” ทำลายหลอดเลือดโดยไม่รู้ตัว

ค่าความดันตัวบนกับตัวล่าง ต่างกันอย่างไร?

5. การทำงานของไต (Creatinine / eGFR)

Creatinine

• ปกติ: 0.6–1.17 mg/dL
• สูง = ไตเริ่มเสื่อม

eGFR

• ปกติ: ≥ 90
• เสี่ยง: 60–89
• อันตราย: < 60

6. ค่าตับ (AST / ALT)

บอกภาวะตับอักเสบหรือความเสียหายของตับ ค่าเกณฑ์

• ปกติ: 0–40 U/L
• สูง: > 40 U/L

7. กรดยูริก (Uric Acid)

ค่าเกณฑ์

• ผู้ชาย: 3.4–7.0 mg/dL
• ผู้หญิง: 2.5–6.0 mg/dL

สรุป : รู้ค่าผลเลือด = สัญญาณเตือนล่วงหน้า

จากข้อมูลทั้งหมด จะเห็นว่า “ค่าผลเลือดไม่ได้เป็นแค่ตัวเลข” แต่เป็น ระบบเตือนภัยสุขภาพล่วงหน้า

"รู้เร็ว = ป้องกันได้   รู้ช้า = รักษายาก"

ข้อควรระวังและการเตรียมตัวก่อนตรวจสุขภาพ

1. การงดอาหารและน้ำ: งดน้ำและอาหารหลังเวลา 20:00 น. (อย่างน้อย 10-12 ชั่วโมง) ก่อนวันตรวจ
2. อาหารที่ควรงด (2 วันก่อนเจาะเลือด): งดเนื้อวัว, หมู, ไก่, เป็ด, เลือดสัตว์, เครื่องในสัตว์ รวมถึงอาหารที่มีไขมันสูง, มะเขือเทศ, แครอท และวิตามินซี
3. ยาและแอลกอฮอล์ (7 วันก่อนเก็บอุจจาระ): หลีกเลี่ยงยาแอสไพริน กลุ่มสเตอรอยด์ และเครื่องดื่มแอลกอฮอล์
4. การพักผ่อน: ควรนอนหลับพักผ่อนให้เพียงพออย่างน้อย 8 ชั่วโมง
5. สำหรับคุณสุภาพสตรี

• ช่วงมีประจำเดือน: ควรให้ประจำเดือนหมดสนิทอย่างน้อย 5-7 วัน จึงจะตรวจสุขภาพได้
• การตรวจมะเร็งปากมดลูก: อายุ 35 ปีขึ้นไป หรือเคยมีเพศสัมพันธ์ ควรตรวจปีละ 1 ครั้ง (หลังหมดประจำเดือนอย่างน้อย 1 สัปดาห์)
• การตรวจเต้านม:
  • อายุ 20 ปีขึ้นไป: ควรตรวจเต้านมด้วยตัวเองทุกเดือน
  • อายุ 35 ปีขึ้นไป (ที่ไม่มีความเสี่ยง): ควรตรวจโดยแพทย์และทำเอกซเรย์เต้านม (Mammogram)

คำแนะนำจาก : นพ.ธนิยะ วงศ์วาร แพทย์เวชศาสตร์ป้องกันแขนงอาชีวเวชศาสตร์ โรงพยาบาลพิษณุเวช

คำถามที่พบบ่อย

Q : เกณฑ์การตรวจเบาหวาน (FBS) ของโรงพยาบาลพิษณุเวชคือเท่าไหร่?
A : หากค่า FBS ≥ 126 mg/dL ถือว่าเข้าเกณฑ์โรคเบาหวาน ควรตรวจยืนยันและพบแพทย์ทันที

Q : HbA1c สำคัญกว่าค่าน้ำตาลปกติไหม?
A : สำคัญมาก เพราะสะท้อนน้ำตาลเฉลี่ยย้อนหลัง 2–3 เดือน แม่นยำกว่าการตรวจครั้งเดียว

Q : ไขมัน LDL สูง อันตรายอย่างไร?
A : เพิ่มความเสี่ยงหลอดเลือดตีบ หัวใจขาดเลือด และ Stroke

Q : eGFR ต่ำ แปลว่าอะไร?
A : หมายถึงไตทำงานลดลง หากต่ำกว่า 60 อาจเข้าสู่โรคไตเรื้อรัง

Q : ค่า ALT สูง ต้องกังวลไหม?
A : ควรตรวจซ้ำและหาสาเหตุ เช่น ไขมันพอกตับ หรือการดื่มแอลกอฮอล์

Q : กรดยูริกสูง ต้องงดอะไร?
A : ควรหลีกเลี่ยง , เครื่องในสัตว์ , อาหารทะเล , แอลกอฮอล์

Q : ตรวจสุขภาพบ่อยแค่ไหนดี?
A : แนะนำตรวจอย่างน้อยปีละ 1 ครั้ง หรือบ่อยกว่านั้นหากมีโรคประจำตัว