รู้ได้อย่างไร? ลูกน้อยมีปัญหาทางด้านอารมณ์

รู้ได้อย่างไร? ลูกน้อยมีปัญหาทางด้านอารมณ์

ลูกน้อยอาจจะไม่สามารถควบคุมความโกรธและการแสดงพฤติกรรมรุนแรงได้ ตั้งแต่อายุ 1 ขวบ เป็นต้นไป สามารถสังเกตอาการที่ไม่ธรรมดาของเด็กเบื้องต้นได้ดังต่อไปนี้

1. การหยิก ชอบหยิกเพื่อนหรือผู้อื่นใกล้ตัว
2. ดึงผม ชอบดึงผมตัวเองหรือผู้อื่นที่อยู่ใกล้
3. ฉุดกระชาก ชอบแย่งของจากมือเพื่อนหรือดึงเพื่อนแรงๆ
4. ดื้อมากไม่ฟังใคร ขัดใจไม่ได้งอแงเอาแต่ใจ ไม่ได้ดั่งใจก็จะร้องไห้หรือกรีดร้องเสียงดัง
5. ขว้างปาข้าวของ ชอบปาของทิ้งเพื่อเรียกร้องความสนใจ
6. โมโหร้าย อาละวาด ไม่ได้สิ่งของที่ต้องการจะร้องกรีดเสียงดัง
7. ชักดิ้นชักงอ ไม่ได้ของตามใจจะลงไปนอนชักดิ้นชักงอ
8. ชอบทำร้ายตัวเอง ชอบเอามือตีตัวเอง ร้องไห้นานเป็นชั่วโมง
9. ตีพ่อแม่หรือทำร้ายคนเลี้ยงดู ชอบตีพ่อแม่เมื่อไม่พอใจหรือเรียกร้องความสนใจ
10. ไม่รู้จักการรอคอย อารมณ์ร้อนอยากทำอะไรต้องได้ก่อนคนอื่น

พฤติกรรมการระเบิดอารมณ์และความดื้อรั้น

• ดื้อมากไม่ฟังใคร
• โมโหร้าย อาละวาด ไม่ได้สิ่งของที่ต้องการจะร้องกรีดเสียงดัง
• เอาแต่ใจ ขัดใจไม่ได้ งอแง
• การร้องไห้หรือกรีดร้องเสียงดัง หากไม่ได้ดั่งใจ
• ชักดิ้นชักงอ หากไม่ได้ของตามใจก็จะลงไปนอนชักดิ้นชักงอ

ปัญหาเรื่องความอดทนและการควบคุมตนเอง

• ไม่รู้จักการรอคอย
• อารมณ์ร้อน อยากทำอะไรต้องได้ก่อนคนอื่น
• พฤติกรรมทำร้ายตนเองหรือแสดงออกทางอารมณ์รุนแรงต่อตนเอง:
•  ชอบดึงผมตัวเอง
• ชอบทำร้ายตัวเอง เช่น ชอบเอามือตีตัวเอง หรือร้องไห้นานเป็นชั่วโมง

สัญญาณของพฤติกรรมรุนแรงและปัญหาทางอารมณ์ที่ต้องเฝ้าระวังเป็นพิเศษ

หากลูกมีพฤติกรรมอารมณ์โกรธที่รุนแรง รวมถึงอาการเหล่านี้ ผู้ปกครองควรพาลูกไปปรึกษาจิตแพทย์เด็กและวัยรุ่น

• มีการทำร้ายตัวเอง ผู้อื่น และข้าวของ
• มีอาการอารมณ์ฉุนเฉียว
• มีอาการแยกตัว หรือซึมเศร้า

แนวทางการแก้ไขที่ใช้ได้ผลในการสอนให้ลูกควบคุมอารมณ์และแสดงออกอย่างเหมาะสม สามารถแบ่งได้เป็นหลายแนวทางตามที่ระบุไว้ในแหล่งข้อมูล ซึ่งเน้นทั้งการจัดการอารมณ์โกรธ การสอนวิธีแสดงออกที่เหมาะสม และการสร้างสภาพแวดล้อมที่ดี

1. การเป็นแบบอย่างและการสร้างสภาพแวดล้อม

• เป็นแบบอย่างที่ดี ผู้ปกครองควรเป็นแบบอย่างที่ดีให้ลูกในการควบคุมอารมณ์โกรธของตัวเอง
• หลีกเลี่ยงความรุนแรงในครอบครัว ไม่ควรใช้คำพูดหรือพฤติกรรมที่รุนแรงภายในครอบครัว
• แนะนำเรื่องสื่อ ควรแนะนำลูกเรื่องความรุนแรงในสังคมตามสื่อต่าง ๆ ที่มีเนื้อหาเกี่ยวกับความรุนแรงและพฤติกรรมไม่เหมาะสม

2. การสอนให้รู้จักและจัดการกับอารมณ์

• สะท้อนให้ลูกรู้จักอารมณ์ ผู้ปกครองควรช่วยสะท้อนให้ลูกรู้จักอารมณ์ต่าง ๆ เช่น อารมณ์โกรธ ผิดหวัง หรือโมโห ตามสถานการณ์ที่เกิดขึ้น
• ปล่อยให้ใจเย็นลงก่อน เมื่อลูกมีอารมณ์โกรธ ให้ปล่อยลูกให้อยู่กับตัวเองจนใจเย็นลงก่อนแล้วจึงค่อยเข้าไปพูดคุย
• ทำความเข้าใจและเปิดโอกาส ผู้ปกครองควรเข้าใจเมื่อลูกมีอารมณ์นั้น และเปิดโอกาสให้ลูกได้เล่าความคับข้องใจของเขา
• สอนวิธีการจัดการที่เหมาะสม เมื่อลูกแสดงอารมณ์ ผู้ปกครองสามารถช่วยสอนวิธีการจัดการที่เหมาะสมกับอารมณ์นั้น ๆ ได้ เช่น นั่งพักนิ่ง ๆ ดื่มน้ำเย็น ล้างหน้า หรือระบายออกโดยเล่าให้คนอื่นฟัง

3. การสอนวิธีระบายอารมณ์โกรธอย่างเหมาะสม

• สอนวิธีการระบายความรู้สึกโกรธในรูปแบบที่เหมาะสม เช่น การเล่นดนตรี การเล่นกีฬา หรือการเล่นกับสัตว์เลี้ยง
• การเบี่ยงเบนความสนใจ การเปลี่ยนจุดสนใจของลูก (การเบี่ยงเบนความสนใจ) ถือเป็นวิธีหนึ่งที่มีความเหมาะสมในการจัดการความโกรธ

4. การปรึกษาผู้เชี่ยวชาญเมื่ออาการรุนแรง

ผู้ปกครองควรพาลูกไป ปรึกษาจิตแพทย์เด็กและวัยรุ่น หากลูกมีพฤติกรรมอารมณ์โกรธที่รุนแรง ซึ่งรวมถึงอาการเหล่านี้:

1. มีการทำร้ายตัวเอง ผู้อื่น และข้าวของ
2. มีอาการอารมณ์ฉุนเฉียว
3. มีอาการแยกตัว หรือซึมเศร้า

เมื่อไหร่ ที่ผู้ปกครองควรพาลูกไปปรึกษาจิตแพทย์เด็กและวัยรุ่น

เมื่อลูกมีพฤติกรรมที่แสดงออกถึงความรุนแรง ผู้ปกครองควรพาลูกไปปรึกษาจิตแพทย์เด็กและวัยรุ่นพฤติกรรมอารมณ์โกรธที่รุนแรงและอาการอื่น ๆ ที่เป็นสัญญาณว่าควรปรึกษาผู้เชี่ยวชาญ ได้แก่:

• มีการทำร้ายตัวเอง ผู้อื่น และข้าวของ (เช่น ชอบเอามือตีตัวเอง หรือร้องไห้นานเป็นชั่วโมง)
• มีอาการอารมณ์ฉุนเฉียว (เช่น โมโหร้าย อาละวาด)
• มีอาการแยกตัว
• มีอาการซึมเศร้า

ทั้งนี้ ผู้ปกครองอาจสังเกตเห็นพฤติกรรมที่เริ่มบ่งบอกถึงปัญหาอารมณ์รุนแรงได้ตั้งแต่อายุ 1 ขวบเป็นต้นไป เช่น การตีพ่อแม่หรือทำร้ายคนเลี้ยงดูเมื่อไม่พอใจหรือเรียกร้องความสนใจ หรือการชักดิ้นชักงอเมื่อไม่ได้ของตามใจ

วิธีแก้ไขเมื่อลูกมีปัญหาทางด้านอารมณ์

1. เป็นแบบอย่างที่ดีให้ลูกในการควบคุมอารมณ์โกรธของตัวเอง
2. ปล่อยลูกให้อยู่กับตัวเองแล้วค่อยอธิบาย ให้ลูกอยู่กับตัวเองจนใจเย็นลงแล้วค่อยเข้าไปถามความรู้สึกและเปิดโอกาสให้ลูกได้เล่าความคับข้องใจของเขา
3. สอนวิธีการระบายความรู้สึกโกรธในรูปแบบที่เหมาะสม เช่น การเล่นดนตรี เล่นกีฬา เล่นกับสัตว์เลี้ยง เป็นต้น
4. การเบี่ยงเบนความสนใจเป็นวิธีหนึ่งที่มีความเหมาะสมในการจัดการความโกรธ

วิธีแก้ไขเมื่อลูกมีปัญหาทางด้านอารมณ์

1. สะท้อนให้ลูกรู้จักอารมณ์โกรธ ผิดหวัง โมโหตามแต่สถานการณ์
2. เข้าใจเมื่อลูกมีอารมณ์นั้นและช่วยสอนวิธีการจัดการที่เหมาะสม เช่น นั่งพักนิ่งๆ ดื่มน้ำเย็นล้างหน้า หรือระบายออกโดยเล่าให้คนอื่นฟัง
3. แนะนำลูกเรื่องความรุนแรงในสังคมตามสื่อต่าง ๆ ที่มีเนื้อหาเกี่ยวกับความรุนแรงและพฤติกรรมไม่เหมาะสม ไม่ใช้คำพูด/พฤติกรรมที่รุนแรงในครอบครัว
4. หากลูกมีพฤติกรรมอารมณ์โกรธที่รุนแรง เช่น มีการทำร้ายตัวเอง ผู้อื่น และข้าวของ อารมณ์ฉุนเฉียว หรือแยกตัว ซึมเศร้าผู้ปกครองควรพาลูกไปปรึกษาจิตแพทย์เด็กและวัยรุ่น